Słowniczek pojęć — Psychologia edukacyjna
121 pojęć z 8 wykładów. Każde hasło linkuje do wykładów, w których wystąpiło.
ADHD
zaburzenie neurorozwojowe obejmujące zaburzenia uwagi, nadaktywność i impulsywność, o wczesnym początku i wysokiej odziedziczalności.
Zob.: Wykład 4b
Analfabetyzm wtórny
trudności w rozumieniu tekstu występujące mimo opanowania umiejętności czytania.
Zob.: Wykład 1b
Bezradność intelektualna
brak podejmowania wysiłku poznawczego mimo obiektywnych możliwości, wynikający z braku poczucia kontroli; może dotyczyć konkretnego przedmiotu.
Zob.: Wykład 1b
Blok emocjonalny
pierwotne napięcie emocjonalne (pojęcie prof. Gruszczyńskiej) uniemożliwiające podjęcie wysiłku poznawczego.
Zob.: Wykład 1b
Continuum edukacji włączającej i specjalnej
usystematyzowany (wg Norwicha) zakres rozwiązań od pełnego włączenia po edukację specjalną w placówce.
Zob.: Wykład 2b
Czynnik G
nadrzędna inteligencja ogólna, z którą czynniki specyficzne mają wysoką kowariancję; podważa ideę wielu niezależnych rodzajów inteligencji.
Zob.: Wykład 1b
Deficyt automatyzacji
hipoteza wiążąca dysleksję z nieprawidłowościami móżdżka; objawia się wolniejszą automatyzacją czynności (czytanie, jazda na rowerze), badana testem szybkiego nazywania.
Zob.: Wykład 2a
Deficyt fonologiczny
główny (ok. 80% przypadków) mechanizm dysleksji: trudność w przetwarzaniu fonologicznym i mapowaniu dźwięków mowy na litery.
Zob.: Wykład 2a
Diagnoza
obszar zadań poradni mający rozpoznać potrzeby i możliwości oraz prowadzący do opinii, orzeczenia lub objęcia pomocą.
Zob.: Wykład 3a
Diagnoza funkcjonalna
diagnoza poszukująca sensu wyodrębnionych elementów w określonym kontekście sytuacyjnym (np. gotowość szkolna), oparta na obserwacji funkcjonowania, a nie na samej jednostce chorobowej.
Zob.: Wykład 2a · Wykład 2b · Wykład 4a
Diagnoza genetyczna
badanie wskazane zwłaszcza u małych dzieci z podejrzeniem spektrum autyzmu; pozwala wykryć zaburzenia genetyczne i deficyty metaboliczne podlegające specjalistycznej terapii.
Zob.: Wykład 2b
Diagnoza gotowości szkolnej
ocena, czy dziecko dysponuje repertuarem umiejętności poznawczych i poziomem rozwoju emocjonalnego pozwalającym sprostać wymaganiom szkoły.
Zob.: Wykład 2b
Diagnoza ideograficzna
podejście skupione na osadzeniu jednostki w jej historii życia i indywidualnym kontekście, w odróżnieniu od nazywającej problem diagnozy nomotetycznej.
Zob.: Wykład 2a
Diagnoza klasyfikacyjna
diagnoza nozologiczna polegająca na poszukiwaniu wzorca wiążącego objawy w określone zaburzenie; zagrożona etykietowaniem.
Zob.: Wykład 2b
Diagnoza modelowa
diagnoza prowadzona w oparciu o konkretny model teoretyczny, który determinuje dobór mierzonych aspektów; przeciwstawiona diagnozie statystycznej (opartej na normach).
Zob.: Wykład 2a
Diagnoza nozologiczna
nazwanie zaburzenia według kryteriów klasyfikacyjnych (ICD-10, ICD-11, DSM).
Zob.: Wykład 2a
Diagnoza przesiewowa
pierwszy etap diagnozy edukacyjnej, prowadzony przez nauczycieli, rodziców i specjalistów szkolnych; uruchamiany przy niepokojących sygnałach, oparty głównie na obserwacji, wywiadzie i krótkich kwestionariuszach.
Zob.: Wykład 2a
Diagnoza w szkole
zapis rozporządzenia o diagnozowaniu potrzeb rozwojowych, edukacyjnych i możliwości psychofizycznych uczniów; w realiach szkolnych trudny do realizacji wobec braku narzędzi, gabinetu i czasu.
Zob.: Wykład 3b
Dyskalkulia
zaburzenie umiejętności arytmetycznych: opanowania pojęcia liczby, faktów liczbowych i rozumowania matematycznego; podłoże w płacie ciemieniowym i zakręcie kątowym.
Zob.: Wykład 4a
Dyskontowanie gratyfikacji
odraczanie nagrody i czekanie na większą zamiast mniejszej natychmiastowej; utrudnione w ADHD.
Zob.: Wykład 4b
Dysortografia
specyficzne zaburzenie poprawnej pisowni (zapisu słów), zwykle bez zaburzenia czytania, niedotyczące estetyki pisma.
Zob.: Wykład 4a
Dyspraksja
specyficzne zaburzenie rozwoju funkcji motorycznych (koordynacja, motoryka mała); dysgrafia jako jeden z jej objawów.
Zob.: Wykład 4a
Educational performance
wyniki edukacyjne; coraz częściej przedmiot badań zamiast samej inteligencji.
Zob.: Wykład 1a
Edukacja alternatywna
formy edukacji inne niż typowa publiczna, akcentujące kompetencje społeczno-emocjonalne (np. szkoła pod żaglami, przedszkole leśne).
Zob.: Wykład 1b
Edukacja włączająca
celowo zaprojektowany proces wspólnej edukacji osób różniących się między sobą, mający uczyć tolerancji i usuwać bariery; wymaga gotowości społeczeństwa.
Zob.: Wykład 2b
Efekt Flynna
wzrost wyników testów poznawczych w kolejnych kohortach wraz z postępem cywilizacyjnym; uzasadnia aktualizację norm i narzędzi.
Zob.: Wykład 2a
Efekt sufitowy
sytuacja, w której większość badanych osiąga wysokie wyniki z powodu przestarzałych norm, a nie rzeczywistych zdolności.
Zob.: Wykład 2a
Eksternalizacja
kierowanie reakcji na trudność „na zewnątrz" (trudności z kontrolą impulsów, złość, niepokój ruchowy).
Zob.: Wykład 4b
Elastyczność psychologa szkolnego
kluczowa cecha pracy w szkole: umiejętność reagowania i dopasowania się do nieprzewidywalnych okoliczności, w odróżnieniu od przewidywalnego, grafikowego trybu pracy w poradni.
Zob.: Wykład 3b
Funkcje adaptacyjne
zdolności codziennego, samodzielnego funkcjonowania; coraz ważniejszy obok IQ element diagnozy niepełnosprawności intelektualnej.
Zob.: Wykład 4a
Funkcje wykonawcze
procesy kontroli poznawczej (uwaga, planowanie, hamowanie) warunkujące nabywanie umiejętności.
Zob.: Wykład 4b
Grupa wsparcia
forma pomocy ceniona za moc oddziaływania, organizowana m.in. dla rodziców, nauczycieli, nastolatek w ciąży.
Zob.: Wykład 3a
Hamowanie odruchu orientacyjnego
kontrola nad automatycznym podążaniem za bodźcem; rośnie z wiekiem, osłabiona u dzieci z ADHD.
Zob.: Wykład 4b
Inteligencja emocjonalna
nie jest odrębnym konstruktem wobec inteligencji ogólnej, gdyż decyzje w sytuacjach emocjonalnych i moralnych wymagają integracji informacji mierzonej przez inteligencję ogólną.
Zob.: Wykład 1b
Internalizacja
proces uwewnętrzniania, w którym funkcja psychiczna pojawia się najpierw jako działalność społeczna, a później zostaje uwewnętrzniona; tak z mowy zewnętrznej rozwija się mowa wewnętrzna.
Interwencja kryzysowa
działanie podejmowane w sytuacjach kryzysowych, często „na gorąco”; rosnąca potrzeba i podstawowa kompetencja psychologa szkolnego.
Zob.: Wykład 3b
Języki transparentne i nietransparentne
podział wg zgodności słowa mówionego z zapisanym; nietransparentne (polski, angielski, francuski) utrudniają naukę czytania bardziej niż transparentne (turecki, fiński, niemiecki, włoski).
Zob.: Wykład 4a
Karta nauczyciela
podstawa zatrudnienia specjalistów w publicznej poradni; dzieli czas na bezpośrednią pracę z klientem i pracę własną.
Zob.: Wykład 3a
Karta pracy
narzędzie dydaktyczne porządkujące wiedzę i utrzymujące uwagę uczestników przez przydzielenie im zadania.
Zob.: Wykład 3a
Kids Skills
metoda Bena Furmana wywodząca się z terapii krótkoterminowej skoncentrowanej na rozwiązaniu (TSR); skoncentrowana na zasobach i budowaniu umiejętności, dobrze osadzona w realiach szkolnych.
Zob.: Wykład 3b
Klasa terapeutyczna
kilkuosobowa grupa tworzona w placówkach (także publicznych) jako forma dostosowania edukacyjnego.
Zob.: Wykład 2b
Klasyfikacja ICF
międzynarodowa klasyfikacja funkcjonowania; w kontekście szkolnym ujmuje dziecko przez obserwację aktywności i uczestniczenia, a nie przez jednostkę chorobową.
Zob.: Wykład 2b
Komunikacja alternatywna
sposoby porozumiewania (gest, symbol, obraz: piktogramy, PCS, makaton) zastępujące lub wspomagające mowę u osób bez wystarczającej komunikacji werbalnej.
Zob.: Wykład 4a
Kontakt zadaniowy
zdolność dziecka do usiądnięcia i wykonania wymaganego zadania (sprawna uwaga, brak nadmiernej aktywności, rozumienie języka); warunek etyczny i proceduralny przeprowadzenia badania.
Zob.: Wykład 2a
Lęk separacyjny
lęk wynikający z oddzielenia od opiekuna, istotny zwłaszcza we wczesnej edukacji przedszkolnej i żłobkowej.
Zob.: Wykład 1a
Mediacja
rozwiązywanie i przekształcanie konfliktów na bieżąco, służące dbaniu o klimat szkoły.
Zob.: Wykład 3b
Metoda TEACCH
podejście wykorzystujące mocne strony (zwłaszcza percepcyjno-wzrokowe) osób w spektrum autyzmu.
Zob.: Wykład 4b
Model evidence-based
wymóg opierania diagnozy (a w przyszłości zapewne i zajęć) na narzędziach sprawdzonych, a nie przypadkowych; wprowadzony nowym rozporządzeniem dla poradni.
Zob.: Wykład 3b
Motywacja wewnętrzna
motywacja związana z zainteresowaniem, zadowoleniem i satysfakcją, gdy źródło kontroli jest wewnętrzne.
Zob.: Wykład 1a
Mowa wewnętrzna
wewnętrzne sterowanie własnym zachowaniem; dzieci z ADHD posługują się nią dłużej.
Zob.: Wykład 4b
Multimethod assessment
podejście wielometodowe, łączące wiele narzędzi i źródeł informacji dla całościowego obrazu funkcjonowania dziecka.
Zob.: Wykład 2a
Myślenie dywergencyjne
generowanie wielu rozwiązań; cechuje osoby impulsywne o niskiej awersji do błędu.
Neuronauka edukacyjna
dyscyplina (manifest z 2010 r.) postulująca implikowanie wyników neuroobrazowania do wytycznych edukacyjnych; korzysta z neuroobrazowania i testów neuropsychologicznych.
Zob.: Wykład 1b
Neuroróżnorodność
koncepcja (Judy Singer) zakładająca podział na osoby neurotypowe i neuroatypowe; postuluje traktowanie inności rozwojowej (ADHD, autyzm, dysleksja) jako wariantu, a nie wyłącznie zaburzenia, oraz inkluzję zamiast stygmatyzacji.
Zob.: Wykład 4a
Notatka z lukami
najprostszy wariant karty pracy; uczestnik uzupełnia luki, treści mogą być ułożone niechronologicznie.
Zob.: Wykład 3a
Ocena funkcjonalna
proponowana od 2023 r. koncepcja wielostopniowego wsparcia opisująca potrzeby rozwojowe i edukacyjne ucznia, niezależnie od diagnozy nozologicznej; dotąd niewdrożona.
Zob.: Wykład 3a
Ocena zdrowia psychicznego
realna forma działania psychologa szkolnego (zamiast pełnej diagnozy): rozpoznanie „tu i teraz” czynników ryzyka, zasobów i dynamiki między nimi oraz decyzja o dalszym postępowaniu.
Zob.: Wykład 3b
Odruch orientacyjny
automatyczne skierowanie uwagi w stronę źródła nowego bodźca; zdolność jego hamowania jest predyktorem osiągnięć szkolnych.
Zob.: Wykład 4b
Opinia
dokument poradni wydawany na wniosek rodzica; bez złożonego wniosku nie może powstać, nawet po pełnym procesie diagnostycznym.
Zob.: Wykład 3b
Opinia o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju
opinia w randze orzeczenia, od wykrycia niepełnosprawności do rozpoczęcia nauki w pierwszej klasie.
Zob.: Wykład 3a
Opinia poradni psychologiczno-pedagogicznej
dokument o charakterze zalecenia (realizowanego "w miarę możliwości"), wydawany przez psychologa i pedagoga.
Zob.: Wykład 2b
Opinia w sprawie
dokument poradni dotyczący sprawy (np. objęcia pomocą), a nie oceny dziecka.
Zob.: Wykład 3a
Orzeczenie
dokument wydawany przez poradnię wyłącznie na wniosek rodzica lub opiekuna prawnego.
Zob.: Wykład 3b
Orzeczenie o niepełnosprawności
dokument nieoświatowy (zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności), do celów socjalnych; nie wydają go poradnie.
Zob.: Wykład 3a
Orzeczenie o potrzebie indywidualnego nauczania
wydawane na podstawie zaświadczenia lekarskiego o niemożności uczęszczania do szkoły; nauczanie realizowane w domu ucznia.
Zob.: Wykład 3a
Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego
dokument wydawany tylko przez publiczne poradnie, ze względu na niepełnosprawność lub (zagrożenie) niedostosowanie społeczne.
Perspektywa indywidualistyczna
orientacja wartości stawiająca cele i rozwój jednostki (np. dziecko ma pozostać w szkole).
Zob.: Wykład 1b
Perspektywa kolektywistyczna
orientacja wartości stawiająca dobro i potrzeby grupy/rodziny ponad jednostkę (np. dziecko pomaga chorej matce).
Zob.: Wykład 1b
Poczucie własnej skuteczności
konstrukt z psychologii osobowości; jego rozwój ma wrażliwy okres w wieku szkolnym, utrudniony u dzieci z trudnościami edukacyjnymi.
Zob.: Wykład 1a
Podejście oparte na dowodach
diagnozowanie z użyciem jasnych, powtarzalnych procedur i wystandaryzowanych narzędzi przez kompetentnego diagnostę.
Zob.: Wykład 2a
Podwójny deficyt
współwystępowanie trudności w przetwarzaniu dźwięków mowy i w szybkości nazywania (automatyzacji) w dysleksji.
Zob.: Wykład 4a
Pomoc psychologiczno-pedagogiczna
wsparcie dla dzieci, młodzieży i rodziców o szerokim spektrum form (od terapii po prelekcje i warsztaty).
Zob.: Wykład 3a
Priorytetyzacja bodźców
zdolność oceny, które bodźce są istotne; u dzieci z ADHD zaburzona, każdy bodziec wydaje się istotny.
Zob.: Wykład 4b
Problem eksternalizacyjny
trudność widoczna w zachowaniu (agresja, bunt), łatwo zauważalna przez otoczenie.
Zob.: Wykład 2a
Problem internalizacyjny
trudność o charakterze lękowym/depresyjnym, niedoszacowywana przez rodziców i nauczycieli, bo nie zaburza funkcjonowania klasy.
Zob.: Wykład 2a
Profilaktyka uzależnień
działania realizowane poprzez gotowe scenariusze zajęć (m.in. na lekcjach wychowawczych i zastępstwach) dla różnych grup wiekowych.
Zob.: Wykład 3b
Przesunięty chronotyp
przesunięcie szczytu aktywności dobowej na późniejsze godziny, charakterystyczne dla osób z ADHD.
Zob.: Wykład 4b
Przetwarzanie fonologiczne
odbiór, różnicowanie, zapamiętywanie i wydobywanie głosek mowy; najlepiej potwierdzony deficyt w dysleksji (ok. 80% dzieci).
Zob.: Wykład 4a
Przygotowanie pedagogiczne
kwalifikacja wymagana do pracy w publicznych placówkach (nie w niepublicznych); zdobywana m.in. przez studia podyplomowe lub studia na kierunku pedagogika; w szkole/przedszkolu ogólnodostępnym można ją uzupełnić w trakcie zatrudnienia.
Psycholog szkolny
specjalista postrzegany jako promotor zdrowia psychicznego, czuwający nad klimatem szkoły i dobrostanem uczniów; działa elastycznie, realizując zadania z rozporządzenia.
Zob.: Wykład 3b
Psychologia edukacji
stosowana dziedzina psychologii zajmująca się tym, jak uczyć, żeby się nauczyć; obejmuje wychowanie i nabywanie umiejętności; bywa nazywana stosowaną psychologią rozwojową.
Zob.: Wykład 1a
Psychologia rozwoju człowieka
odrębna dziedzina psychologii badająca normatywny rozwój poznawczy, emocjonalny i społeczny na przestrzeni całego życia, od okresu prenatalnego.
Zob.: Wykład 1a
Psychologia szkolna
dział zajmujący się aplikacją wiedzy w kontekście oddziaływań szkolnych; psycholog szkolny jako niezależny praktyk i konsultant podejmujący interwencje z dziećmi, adolescentami i rodziną.
Zob.: Wykład 1a
Psychologia wychowania
wcześniejszy dział podający wskazówki dotyczące praktyk wychowawczych (kształtowania norm zachowania) na podstawie badań psychologicznych.
Zob.: Wykład 1a
Racjonalne dostosowania i modyfikacje
zmiana sposobu realizacji zadań i środowiska przy zachowaniu tych samych wymagań i nienaruszaniu dobra ogółu.
Zob.: Wykład 2b
Regulacja identyfikacyjna
regulacja, w której podejmujemy nieprzyjemne działanie, bo uznajemy je za ważne i przydatne.
Zob.: Wykład 1a
Regulacja introjekcyjna
częściowo zewnętrzna regulacja oparta na samokontroli i poczuciu winy.
Zob.: Wykład 1a
Regulacja zewnętrzna
najwcześniejszy typ regulacji, oparty na nagrodach, karach i kontroli z zewnątrz; dominuje na etapie przedszkolnym.
Zob.: Wykład 1a
Rejon edukacyjny
kryterium przypisania dziecka do poradni od momentu rozpoczęcia edukacji (decyduje lokalizacja placówki, nie miejsce zamieszkania).
Zob.: Wykład 3a
Rozwój atypowy
założenie wspólne dla zaburzeń neurorozwojowych: złożona, wieloczynnikowa etiologia, brak pojedynczej przyczyny oraz wielopotencjalność (różne możliwe ścieżki dalszego rozwoju).
Zob.: Wykład 4a
Samospełniająca się przepowiednia
mechanizm, w którym etykieta „nie radzi sobie" prowadzi dziecko do potwierdzania negatywnego obrazu siebie.
Zob.: Wykład 1b
Siła hamowania
w nomenklaturze temperamentu Pawłowa zdolność układu nerwowego do zahamowania pobudzenia; słaba u dzieci z ADHD.
Zob.: Wykład 4b
Specjalne potrzeby edukacyjne
potrzeby uczniów wynikające z niepełnosprawności, niedostosowania społecznego lub nadsprawności, określone regulacjami prawnymi.
Specyficzne zaburzenie czytania
rozwojowe zaburzenie (dysleksja) z trudnością w dekodowaniu wyrazów i rozumieniu tekstu, niewspółmierne do poziomu intelektualnego.
Zob.: Wykład 4a
Spektroskopia bliskiej podczerwieni
metoda neuroobrazowania (fNIRS) w postaci czepka, pokazująca zmiany aktywności mózgu przestrzennie i czasowo.
Zob.: Wykład 1b
Spektrum autyzmu
zaburzenie neurorozwojowe z trudnościami w komunikacji i interakcjach społecznych oraz sztywnymi wzorcami zachowań i zainteresowań.
Zob.: Wykład 4b
Stosowana analiza zachowania
podejście behawioralne; podstawa szczególnie potrzebna psychologowi przedszkolnemu, wykorzystywana też w prostych planach zmiany zachowania.
Zob.: Wykład 3b
Strefa aktualnego rozwoju
etap obejmujący to, co dziecko już potrafi wykonać samodzielnie.
Zob.: Wykład 1a
Strefa najbliższego rozwoju
obszar między tym, co dziecko potrafi samodzielnie, a tym, co potrafi z pomocą bardziej kompetentnej osoby; w jej obrębie nauczanie może pociągnąć rozwój.
Zob.: Wykład 1a
Stres edukacyjny
obawa o wyniki szkolne, wyższa w krajach o przyspieszonym rozwoju ekonomicznym i u dziewcząt; powiązana z kryzysami zdrowia psychicznego.
Zob.: Wykład 2b
Styl poznawczy
różnica indywidualna (refleksyjny vs impulsywny); refleksyjny sprzyja naukom ścisłym, impulsywny — językom obcym.
Zob.: Wykład 1a
Styl przywiązania
wzorzec relacji kształtujący się przez liczne, powtarzalne interakcje z opiekunem; styl pozabezpieczny rodzi się m.in. z niskiej responsywności i wiąże się z trudnościami w regulacji emocji.
Zob.: Wykład 1a
Subwencja oświatowa
środki przypisane do orzeczenia, finansujące wsparcie ucznia w szkole.
Zob.: Wykład 3a
Świadomość fonologiczna
zdolność operowania dźwiękami mowy, kształtowana odrębnie dla każdego języka, z okresem krytycznym ok. 12 r.ż.
Zob.: Wykład 4a
Syndrom Savanta
zdolności wysepkowe nietypowo wysokie na tle ogólnego poziomu intelektualnego, występujące głównie w spektrum autyzmu.
Zob.: Wykład 4b
Technika projekcyjna
metoda, w której dziecko „wyprojektowuje" swoje przeżycia na wieloznaczny materiał (rysunek, zabawa, tablice); u dzieci stosowana wyłącznie jako jedna ze składowych diagnozy.
Zob.: Wykład 2a
Teoria autodeterminacji Ryana i Deciego
teoria zakładająca trzy komponenty motywacji: autonomię, kompetencje i poczucie kontroli.
Zob.: Wykład 1a
Teoria społeczno-kulturowa Wygotskiego
teoria zakładająca, że rozwój wyższych funkcji psychicznych dokonuje się dzięki interakcjom społecznym, językowi i kulturze.
Zob.: Wykład 1a
Trening pamięci roboczej
potwierdzony dowodowo (evidence-based) trening funkcji poznawczych; pamięć robocza jest istotnym predyktorem osiągnięć szkolnych, zwłaszcza w przedmiotach ścisłych.
Zob.: Wykład 1b
Trzy kryteria zaburzeń umiejętności szkolnych
kryterium wyłączenia, kryterium rozbieżności (IQ powyżej 70) oraz wykluczenia deprywacji sensorycznej.
Zob.: Wykład 4a
Uczenie się przez modelowanie
uczenie się czynności dzięki obserwacji osoby, która ją pokazuje; wyróżnia się różne typy modelowania.
Zob.: Wykład 1b
Wczesne wspomaganie rozwoju
działanie poradni umożliwiające objęcie wsparciem dzieci już od kilku miesięcy życia; brak dolnej granicy wieku.
Zob.: Wykład 3b
Wiek umysłowy
wskaźnik szacowany testami (m.in. przy niepełnosprawności intelektualnej), ilustrujący etap rozwoju dziecka względem grupy rówieśniczej.
Zob.: Wykład 2b
Wolontariat koleżeński
inicjatywa uczniowska wspierana przez instytucje, dająca poczucie celu i wspólnoty przy mentoringu osoby dorosłej.
Zob.: Wykład 2b
Wyuczona bezradność
zjawisko badane od lat 70.; nawyk rezygnacji po doświadczeniu braku kontroli, przenoszony na kolejne sytuacje (model informacyjny Sędka).
Zob.: Wykład 1b
Zaburzenia opozycyjno-buntownicze
wzorzec buntowniczych, opozycyjnych zachowań wyróżniany w obrębie zaburzeń zachowania.
Zob.: Wykład 4b
Zaburzenia zachowania
powtarzające się wzorce zachowań agresywnych i dyssocjalnych, często powiązane z nieprawidłową socjalizacją.
Zob.: Wykład 4b
Zaburzenie rozwoju intelektualnego
znaczne ograniczenie funkcji poznawczych rozpoznawane w dzieciństwie, IQ poniżej 70 (≥2 odchylenia standardowe); stopnie: lekki, umiarkowany, znaczny, głęboki.
Zob.: Wykład 4a
Zaburzenie zachowania
silnie odziedziczalne zaburzenie diagnozowane behawioralnie (łamanie zasad, wandalizm); nieleczone przechodzi w zaburzenie antyspołeczne, współwystępuje z ADHD.
Zob.: Wykład 2a
Zagrożenie stereotypem
pogorszenie wykonania zadania, gdy istnieje stereotyp dotyczący grupy i osoba się z tą grupą identyfikuje (np. dziewczęta a matematyka).
Zob.: Wykład 1b
Zgoda rodzica lub opiekuna prawnego
warunek konieczny wszelkich działań diagnostycznych, terapeutycznych i wydania dokumentów dotyczących dziecka.
Zob.: Wykład 3b